Trzcinica - Karpacka Troja 2012

W tym roku ulegliśmy urokowi Karpackiej Troi - Trzcinicy koło Jasła.

Czas nie był dla nas łaskawy, gdyż mieliśmy do Troi zawitać już daaawno, ale…najpierw wielka woda zalała zrekonstruowaną osadę, a rok później byliśmy "po-w trakcie" duńskich wojaży. W tym roku się udało - dotarliśmy!

rozplanowanie przestrzenne wczesnośredniowiecznej osady 

Muszę przyznać jedno - skansen uroczy, a wartość poznawcza samego miejsca tkwi nie tylko w jego wczesnośredniowiecznych dziejach, ale i drugim obliczu - epoce brązu (!).

Oczywiście wspięliśmy się na ogromne schody i podziwialiśmy panoramę całego założenia.

prawie cała panorama :))

Przywitały nas fragmenty zrekonstruowanych umocnień i bram, kilka chatek, a to wszystko na wzgórzu, w cudownie zielonym  lesie.

Budynek muzeum (ciekawie łączący nowoczesny design z sielskimi oczkami wodnymi) nie był niestety przychylny - szczególnie nieprzychylna była "pipcząca" barierka (wyjątkowo nieprzemyślany element zabezpieczający, który w efekcie utrudniał, a wręcz uniemożliwiał, nie tylko zrobienie dobrego zdjęcia - przynajmniej mi..., ale i przyjrzenie się scenkom rodzajowym z woskowymi postaciami (prawie tak dobrymi jak w Moesgardzie!) w rolach głównych). Zamiast kontemplować wystawę, słyszałam nieustannie "proszę odsunąć się od barierki".

moja ulubiona scenka rodzajowa - trzciniecki wojownik vs. łucznik
fot. Dariusz Zaród

Oprócz scenek "z życia codziennego" mieszkańców Trzcinicy, w muzeum można było podziwiać niemały zbiór przedmiotów żelaznych, jak raki czy grociki strzał, siekańców oraz biżuterii...

srebrna zausznica

Gwoździem programu był jednak ten piękny trzewik pochwy miecza znaleziony w skarbie kruszcowym (datowanym, o ile się nie mylę, na I poł. XI wieku ?). 

fiński trzewik na trzcinieckiej ziemi

Przykuwa uwagę nie tylko piękno jego wykonania, ale i fińskie pochodzenie (domniemany fiński rzemieślnik) oraz skandynawskie wpływy na wzornictwo.

Na zakończenie, dla chcących dowiedzieć się więcej i przeczytać mniej subiektywnych uwag, strona Skansenu w Trzcinicy oraz oficjalne konto Festiwalu na FB.

Jak skald o krośnie czyli o fragmencie Darraðarljóð

Darraðarljóð to piękny poemat skaldyczny. Notka jednak nie o tym, a o tkaniu! Przytoczę część wspomnianego poematu (osobiście mnie zauroczył), by pomógł mi w opisaniu budowy krosna pionowego.

[Tłumaczenie własne, "artystyczne" momentami i dlatego podaję także wersję angielską.]

Oto i fragment (dwie strofy):

Krew pada
Z chmurnego splotu
Na szerokie krosno
Rzezi,
Osnowa (1) z mężów,
Szarych jak zbroje,
Jest właśnie tkana;
Walkirie
Skrzyżują ją
Z karmazynowym wątkiem. (2)

Splot jest utkany
Z ludzkich wnętrzności;
Głowy wojowników
Służą za ciężarki tkackie; (3)
Zamiast poprzeczek (4)
Osnute krwią włócznie;
Drążki (5) łączone żelazem,
A strzały służą za czółenka. (6)
Mieczami (7) tkać będziemy
Tą bitewną tkaninę.



Blood rains | From the cloudy web | On the broad loom | Of slaughter, | The web of man, | Grey as armour, | Is now being woven; | The Valkyries | Will cross it | With a crimson weft.

The warp is made | Of human entrails; | Human heads | Are used as weights; | The heddle-rods | Are blood-weft spears; | The shafts are iron-bound, | And arrows are the shuttles. | With swords we will weave | This web of battle.
[tłum. Magnus Magnusson (1960)].

Numery w nawiasach znajdziecie na rysunkach u dołu. 

coś na kształt...

Wyjątkowość, w moich oczach, tego fragmentu Darraðarljóð nie polega tylko na poetycznym przedstawieniu przedmiotu, który posiadała "każda szanująca się gospodyni".

Należy zwrócić uwagę, że przedstawia on zarówno dwa odmienne światy - kobiety i mężczyzny, jak i punkt zbieżny - bowiem tkanie na krosnach pionowych (jedynie słusznych! dla wczesnego średniowiecza - ale o tym innym razem) to walka ;)

/Mjoll

Zaproszenie

Długo nic nie pisaliśmy... i zamiast się tłumaczyć, zapraszamy na konferencję, która zapowiada się nadzwyczaj interesująco:

Kultura skandynawska na ziemiach polskich 

we wczesnym średniowieczu

Zapraszamy z wielką przyjemnością - tym większą, że także my mamy zaszczyt przedstawić tam swoje referaty.

Więcej informacji na stronie: PAN Wrocław

W średniowiecznym Opolu

Korzystając z ładnej pogody wybraliśmy się do Opola. Dziw bierze, że jeszcze tu nie byliśmy (od Wrocławia 1godz. z kawałkiem polskim PKP ;)). Inspiracją do wypadu był nie tylko festiwal (jarmark średniowieczny połączony z turniejem rycerskim) zorganizowany przez Opolskie Bractwo Rycerskie, ale chyba przede wszystkim archiwalia PANu we Wrocławiu dotyczące znalezisk archeologicznych z Opola.

Pierwsze kroki skierowaliśmy do Katedry pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, budowli gotyckiej, która była zbudowana, wg tradycji, jeszcze za czasów Bolesława Chrobrego. Można tu zobaczyć sarkofag ostatniego księcia opolskiego Jana Dobrego, piękne witraże (nieco bardziej współczesne :)) oraz podziwiać gotycką chrzcielnice z herbem opolskich Piastów...

Festyn odbył się pod Basztą przy Katedrze.

Sarkofag Jana Dobrego.

Gra świateł i kolorów :)

Gotycka chrzcielnica z herbem opolskich Piastów w Katedrze w Opolu.

Następnie udaliśmy się do Muzeum Śląska Opolskiego. Obok wystaw o wyrobach szklanych 1900-1950, dziejach wojennych Opola, o faunie i florze regionu, wyrobach porcelanowych oraz o aptece jezuickiej, można tam zobaczyć ciekawe i dobrze rozplanowane przestrzennie wystawy także o wcześniejszej historii Opola – od epoki kamienia do późnego średniowiecza.

Parę ujęć ciekawych aranżacji/eksponatów z wystawy poświęconej epoce brązu:

Śliczne krosienko. Aż by się chciało mieć takie na własność :)

Kolekcja ceramiki.

Gliniane i brązowe kobiece "świecidełka".

Moja ulubiona grzechotka - ptaszek.

Pozostałe grzechotki gliniane o kształcie wdzięcznych "bączków".

Wczesne średniowiecze podzielone było na dwie sale. W jednej były znaleziska z terenu Opola-Groszowice, a na drugiej, większej, znaleziska z Opola-Ostrówka. Niestety Opole-Ostrówek był tak fatalnie oświetlony, że z trudem wybrałam jakiekolwiek zdjęcia... a szkoda, bo wystawa bardzo ładna, choć stosunkowo mała.

"Sławna" pisanka z Opola.

...i więcej pisanek i jajek.

Przęśliki, koraliki, pierścionki... na pierwszym planie wielki pierścień z bursztynu.

Niezbędne wrzeciona.

Przęśliki z charakterystycznie różowawego łupku wołyńskiego...

Gliniane pionki i odważniki typowe dla terenów Skandynawii...

...jak i charakterystyczne szpile z kółeczkiem.

Moesgård po raz drugi

Przyjechał do nas w odwiedziny Paweł. Tak więc zabraliśmy go m.in. do Moesgårdu. Z tejże okazji zapraszam na mini foto relację :)

Epoka kamienia i brązu:

ceramika i bursztyny *.*

duuużo naprawdę ładnej ceramiki

różnorodność kształtów i kunszt wykonania

skarby z bagna

skarby z bagna #2

Epoka żelaza:

Koraliki, grzebyki, sprzączki... nie mówiąc o tarczach i wszelakiej broni...

grzebyk

zapinka z koniem xD

rzymskie skarby

szklane (i nie tylko) błyskotki

Siedmiu Wikingów – mała rehabilitacja ;) Wystawa tym razem była pozbawiona prawie całkowicie dymu, przez co mogłam bez większych przeszkód fotografować:

ciężarki tkackie

tkaniny prosto ze spalonego domu

srebro wikingów

odważniki i monety

sprzączka i fibula

bransolety

brosza żółwiowa

...i broszka trójlistna z miłym dla oka ornamentem

do broszek - koraliki

cała kolia znad Bałtyku :)

kopia zaginionego relikwiarza św. Korduli *

...z boku

...zbliżenie na szczegół

...zbliżenie na szczegół #2

Następnie udaliśmy się na spacer Parkiem przy Moesgårdzie.

Jedną z atrakcji był XIX wieczny młyn oraz pole grzebalne ukazujące zmiany w tejże tradycji... pełne owiec.

mama z młodym

 Pewna owca-mama (a może tata?) z wielkimi groźnymi rogami pilnowała wejścia do jednego ze zrekonstruowanych grobowców. W środku tegoż baraszkowały małe jagniątka :)

owcze włości

*Przypadkiem, bo szukając czegoś zupełnie innego, natknęłam się na ciekawy artykuł o tym relikwiarzu:

E. Roesdahl, Viking Art in European churches, [w:] Viking Trade and Settlement in Continental Western Europe, pod red.: I.S. Klæsøne, Kopenhaga 2010, s. 149-164.